Dobrze dobrane obuwie ma bezpośredni wpływ na komfort chodzenia, sposób obciążania stóp oraz pracę stawów kończyn dolnych. But może wyglądać atrakcyjnie, a jednocześnie powodować nadmierny ucisk, otarcia, przeciążenia czy zaburzenia prawidłowego przetaczania stopy.
W praktyce podologicznej często spotykamy osoby, które przez wiele godzin funkcjonują w obuwiu niedopasowanym do długości, szerokości lub kształtu stopy. Z czasem mogą pojawić się modzele, odciski, bolesność przodostopia, problemy z paznokciami czy nasilenie dolegliwości związanych z deformacjami stóp.
Dlatego podczas zakupu warto oceniać obuwie przede wszystkim pod kątem anatomii stopy, funkcjonalności i komfortu użytkowania.
1. Najlepszy moment na zakup obuwia? Późne popołudnie
W ciągu dnia stopy mogą zwiększać swoją objętość w związku z długotrwałym staniem, chodzeniem i naturalnymi zmianami w gospodarce płynowej organizmu. U części osób obrzęk jest szczególnie widoczny w godzinach popołudniowych i wieczornych.
Dlatego obuwie najlepiej przymierzać po południu lub wieczorem, szczególnie jeśli ma być noszone przez wiele godzin.
Warto założyć oba buty i przejść się w nich przez kilka minut. Nie wystarczy samo stanie przed lustrem.
Wskazówka podologiczna: jeżeli but już podczas mierzenia powoduje ucisk, drętwienie, pieczenie lub ból, nie należy liczyć na to, że później stanie się wygodny lub się rozejdzie.
2. Nie kieruj się wyłącznie numerem obuwia
Numeracja nie jest uniwersalnym systemem dopasowania. Ten sam rozmiar u różnych producentów może oznaczać inną długość i szerokość obuwia.
Przy zakupie warto sprawdzić:
- długość stopy w centymetrach,
- długość wewnętrzną obuwia,
- szerokość w okolicy przodostopia,
- kształt noska,
- indywidualną budowę stopy.
- Materiał z jakiego jest wyprodukowane
Zostaw odpowiednią przestrzeń dla palców
W obuwiu zamkniętym palce powinny mieć możliwość swobodnego ułożenia i wykonywania ruchów podczas chodu. Potrzebny jest odpowiedni naddatek funkcjonalny, którego wielkość zależy między innymi od rodzaju obuwia, jego przeznaczenia i konstrukcji.
Palce nie powinny dotykać przedniej części buta podczas chodzenia ani być ściśnięte przez zwężający się nosek.
Szczególnie istotne jest to u osób z haluksami, palcami młotkowatymi, deformacjami przodostopia, obrzękami czy nawracającymi odciskami.
Mierz obie stopy
Różnica między długością i szerokością prawej oraz lewej stopy jest czymś zupełnie normalnym. Przy zakupie należy dopasować obuwie do większej stopy.
3. Długość to dopiero początek. Zwróć uwagę na szerokość
Obuwie może mieć odpowiednią długość, a mimo to być zbyt ciasne w przedniej części.
Ważnym parametrem jest tęgość obuwia, czyli dopasowanie jego szerokości i objętości do budowy stopy. Ma to szczególne znaczenie u osób z szerokim przodostopiem, wysokim podbiciem, haluksami lub tendencją do obrzęków.
Oznaczenia tęgości, takie jak E, F, G, H czy J, mogą być pomocne, jednak nie należy traktować ich jako uniwersalnej skali. Sposób oznaczania zależy od producenta i rynku.
Dobry but powinien obejmować stopę stabilnie, bez nadmiernego ucisku.
Prosty test: jeśli cholewka jest mocno napięta w najszerszym miejscu stopy, pojawia się ucisk po bokach albo palce są wypychane do siebie, prawdopodobnie wybrany model jest zbyt wąski.
Materiał nie zmieni podstawowej konstrukcji buta nawet po rozchodzeniu. W zbyt wąskim obuwi stopa ze względu na swoją plastyczność przykurczy się.
4. Kształt noska ma ogromne znaczenie
Przód obuwia powinien odpowiadać naturalnemu kształtowi przodostopia.
Palce potrzebują przestrzeni zarówno na długość, jak i na szerokość. Zwężające się noski mogą zwiększać nacisk na palce i okolice stawu śródstopno-paliczkowego.
W przypadku osób z deformacjami stóp szczególnie ważne jest, aby nie próbować „wcisnąć” stopy w model o nieodpowiednim kształcie.
Warto zwrócić uwagę, czy:
- paluch pozostaje w naturalnym ustawieniu,
- mały palec nie jest uciskany przez cholewkę,
- paznokcie nie dotykają przedniej części buta,
- na skórze nie pojawiają się miejsca nadmiernego ucisku.
5. Test wyjmowanej wkładki
To jeden z prostych sposobów na ocenę dopasowania obuwia.
Jeżeli wkładkę można wyjąć, połóż ją na podłodze i stań na niej boso.
Sprawdź, czy stopa mieści się na jej powierzchni. Jeżeli przodostopie wyraźnie wystaje poza boczne krawędzie wkładki, jest to sygnał, że wybrany model jest zbyt wąski.
Warto również zwrócić uwagę na miejsce dla palców. Powinny znajdować się w obrębie wkładki bez kontaktu z jej przednią krawędzią. Wkładka powinna być widoczna spod stopy.
Ten test nie zastępuje profesjonalnej oceny obuwia, ale może być bardzo pomocny podczas zakupów.
6. Sprawdź, gdzie zgina się podeszwa
Stopa podczas chodu wykonuje określony cykl ruchu, a obuwie powinno umożliwiać jego prawidłowe wykonanie.
W większości codziennych modeli warto sprawdzić, czy miejsce zgięcia podeszwy odpowiada mniej więcej okolicy, w której stopa zgina się podczas przetaczania, czyli w obrębie przodostopia.
But, który zgina się bardzo łatwo w środkowej części łuku stopy, może zapewniać niewystarczającą stabilizację. Z kolei bardzo sztywna podeszwa nie zawsze będzie odpowiednia do konkretnego zastosowania.
Ważne: sztywność obuwia należy oceniać w odniesieniu do jego przeznaczenia. Inne wymagania będzie miało obuwie codzienne, inne sportowe, robocze czy specjalistyczne.
7. Materiał i wentylacja mają znaczenie
Stopa przez wiele godzin pozostaje zamknięta w obuwiu. Dlatego istotna jest możliwość odprowadzania ciepła i wilgoci.
Dobrze sprawdzają się materiały zapewniające odpowiednią przepuszczalność powietrza i gospodarkę wilgocią. Może to być skóra naturalna, zamsz lub wysokiej jakości materiały techniczne stosowane w obuwiu sportowym.
Sam fakt, że materiał jest naturalny, nie gwarantuje jednak dobrych właściwości użytkowych. Liczy się cała konstrukcja buta, w tym materiał we wnętrzu, wkładka, wentylacja i sposób wykonania.
Nadmierna wilgotność i długotrwałe przegrzewanie stóp mogą sprzyjać maceracji naskórka oraz zwiększać ryzyko problemów dermatologicznych.
8. Obuwie powinno być dostosowane do aktywności
Nie istnieje jeden uniwersalny model obuwia odpowiedni do każdej sytuacji.
Buty do:
- codziennego chodzenia,
- pracy stojącej,
- biegania,
- treningu siłowego,
- pieszych wycieczek,
- pracy zawodowej
mają różne wymagania konstrukcyjne.
Jeżeli większość dnia spędzasz na stojąco lub chodzisz przez wiele godzin, zwróć szczególną uwagę na stabilność, odpowiednią przestrzeń dla palców, wentylację oraz komfort całej stopy.
9. Czego nie robić podczas przymierzania?
Warto zrezygnować z kilku popularnych przyzwyczajeń:
„Kupię, bo zawsze noszę ten rozmiar.”
Numer może różnić się między modelami i producentami.
„Trochę uciska, ale się rozejdzie.”
Ucisk w nieprawidłowym miejscu może prowadzić do otarć, odcisków i przeciążeń.
„Palce dotykają przodu, ale tylko trochę.”
Podczas chodzenia stopa przesuwa się w bucie. Brak przestrzeni może zwiększać nacisk na paznokcie i palce.
„Jest szeroki, więc będzie wygodny.”
Zbyt duża objętość obuwia może powodować przesuwanie się stopy i pogorszenie stabilności.
10. Kiedy warto skonsultować dobór obuwia ze specjalistą?
Jeżeli regularnie pojawiają się odciski, modzele, otarcia, ból przodostopia, problemy z paznokciami albo masz deformacje stóp, warto skonsultować się z podologiem lub lekarzem ortopedą.
Szczególnej uwagi wymagają osoby z cukrzycą, zaburzeniami czucia, chorobami naczyń obwodowych oraz wcześniejszymi owrzodzeniami stóp. W takich przypadkach prawidłowo dobrane obuwie jest istotnym elementem profilaktyki powikłań.
Podsumowanie
Dobre obuwie powinno być dopasowane do stopy, a nie odwrotnie.
Podczas zakupu zwróć uwagę przede wszystkim na:
- moment przymierzania – najlepiej późne popołudnie,
- długość obu stóp,
- odpowiedni naddatek funkcjonalny,
- szerokość i tęgość obuwia,
- kształt noska,
- swobodę ułożenia palców,
- miejsce zgięcia podeszwy,
- wentylację i właściwości materiału,
- przeznaczenie konkretnego modelu,
- brak bólu i ucisku już podczas przymierzania.
Najprostsza zasada jest bardzo praktyczna: jeżeli po założeniu buta od razu czujesz, że coś uciska, uwiera albo ogranicza ruch palców, poszukaj innego modelu. Komfort powinien być odczuwalny od pierwszych minut.
